NHỮNG CÂU CHUYỆN TỬ TẾ
Những năm gần đây, việc đọc tin
tức mỗi ngày trên các trang mạng luôn đem lại cảm giác nặng nề. Có quá nhiều
chuyện đau lòng xảy ra, tóm gọn lại bằng ba từ
"Cướp-Giết-Hiếp" mà chỉ cần một vụ xảy ra, trang mạng nào cũng đồng
loạt đưa tin và khai thác từ "chân đến ngọn".
Người đọc "khôn ngoan"
giờ đây chỉ dám lướt qua tiêu đề và không dám đọc nội dung bên trong. Những câu
chuyện “người tốt việc tốt” chỉ còn là những đốm sáng lẻ loi trên các phương
tiện truyền thông. Một hiện tượng nổi bật mà ai cũng nhìn thấy là đang có
quá nhiều những cảnh báo nạn cướp giật/lừa đảo/nguy cơ… trong đời sống hằng
ngày đang được dân mạng, nhất là trên facebook, truyền tin cho nhau. Vì
sao người Việt Nam
lại có một môi trường sống hoang mang và sợ hãi như vậy?
Nhân Tuần lễ sống tử
tế được Viện nghiên cứu xã hội Kinh tế và Môi trường (iSEE) tại Hà Nội
khởi xướng từ ngày 14.9 - 20.9.2014, tôi chỉ mơ ước một điều thôi là sẽ được
đọc nhiều hơn những câu chuyện tử tế lan truyền trên các trang mạng, kể cả mạng
xã hội.
Vào buổi chiều 13.9, các trang
mạng đồng loạt đưa tin về bé Đỗ Thị Kim Ngân (4 tuổi, cư ngụ ở Bình Dương) bị
cha mẹ đánh đập đến bầm dập gương mặt và chấn thương não, đến mức những
người hàng xóm bức xúc phải báo cho công an và đưa bé đi bệnh viện cấp cứu.
Trong câu chuyện này (và câu chuyện của Hào Anh 14 tuổi bị chủ trại
tôm ở Cà Mau đánh đập dã man vào năm 2010) thì người phát hiện trình báo cho
công an chính là những người hàng xóm. Họ chính là những người tốt bụng, không
bàng quan trước sự bất hạnh của đứa trẻ. Và nếu không có những người này thì
Hào Anh và cháu bé 4 tuổi ở Bình Dương kia có thể sẽ chết trong im lặng.
Điều cần khai thác ở đây không
phải chỉ là những mô tả chi tiết về sự dã man thú tính của vợ chồng chủ trại
tôm hay cha mẹ đứa bé, mà chính là câu chuyện về lòng tốt của những người hàng
xóm.
Vào đầu tháng 9.2014, tấm hình
chụp một người đàn ông sửa chữa giày dép với tấm bảng “Sửa giày dép miễn phí
cho người bán vé số, xe ôm, ba gác, xích lô, người thu gom rác” được cộng đồng
mạng facebook chia sẻ với không ít thiện cảm. Sau đó, một số trang mạng cũng
đến gặp chủ nhân của tấm bảng trên để thông tin chi tiết. Tuy nhiên, sức lan
tỏa của bài viết về nhân vật, anh Lý Ngọc Bình, thợ sửa giày dép trên vỉa hè đường
Huỳnh Văn Bánh, quận Phú Nhuận, TP.HCM, người chủ của tấm bảng nêu trên, phải
nói là chưa mạnh mẽ bằng thông tin về một điều xấu xa nào đó đang xảy
ra trong xã hội. Thông tin về cái xấu lại lan truyền nhanh hơn, rộng hơn thông
tin về những điều tốt đẹp. Đây có phải là đặc tính "kỳ lạ" của con
người, hay là đặc tính "kỳ lạ" của người Việt Nam ?
"Ông bụt" Nguyễn Văn Tâm (Ảnh: Dân trí)
Trước đó, dân mạng cũng truyền
tin về những điều miễn phí chỉ có ở Đà Nẵng, thành phố mà nhiều người đánh giá
là văn minh hơn Hà Nội và Sài Gòn. Đó là: chữa bệnh ung thư, gửi xe ở các bệnh
viện công… Trong những điều miễn phí đó, có câu chuyện về một điểm sửa xe ở ngã
tư Hà Huy Tập - Điện Biên Phủ (quận Thanh Khê, Đà Nẵng) hoàn
toàn miễn phí cho học sinh và người tàn tật đã 10 năm nay.
Sài Gòn là vùng đất hội tụ nhiều
anh tài của đất nước phải chăng thiếu những câu chuyện về những con người tử tế
tương tự như ở Đà Nẵng? Tôi tin là không thiếu. Ở đâu đó trong những con hẻm
Sài Gòn, người dân vẫn sống với nhau một cách tử tế, chỉ có điều những điều đó
quá đỗi bình thường, như một phần tính cách và cách ứng xử thường ngày của họ,
nên không được thông tin trên các trang mạng chăng?
Một người bán vé số dạo lấy nước từ bình trà đá miễn phí
góc ngã tư Võ Văn Tần - Nam
Thỉnh thoảng, đi trên các con
đường ở Sài Gòn giữa trưa hè nắng gắt, tôi vẫn thấy những bình trà đá, những
bình nước lạnh được đặt trên vỉa hè với hai chữ “Miễn phí”; hoặc nghe ai đó đi
ngang qua nhắc nhở tôi nhớ “Gạt chống chân”. Đằng sau những hành động và lời
nói đó phải là những người tử tế. Những kẻ xảo trá hay hung ác vẫn còn
nhiều, nhưng một đất nước không thể tồn tại nếu thiếu những con người tử
tế.
Sống tử tế thật ra không cần phải
làm điều gì đó lớn lao vĩ đại. Đôi khi đó chỉ là một cụm từ “Cảm ơn” mà tôi
thường xuyên nghe hành khách nói với người tài xế lái xe mỗi khi xuống một trạm
xe buýt ở thành phố Boston (bang Massachusett,
Mỹ), nhưng lại chưa bao giờ nghe thấy trên các phương tiện công cộng ở Việt Nam .
Trong cuộc sống, người Việt không
có thói quen nói “Cảm ơn” hay “Làm ơn…”, nhưng đó là hai cụm từ được người Mỹ
sử dụng phổ biến trong đời sống hằng ngày và đó là điều chúng ta cần học hỏi.
Giữa sự điên đảo của xã hội hiện nay, chúng ta không chỉ cần viết nhiều hơn
những câu chuyện về những con người sống tử tế mà hãy chỉ cho nhau cách sống tử
tế. Đó mới chính là sứ mạng của thông tin.
AMI NGUYỄN
http://www.thanhnien.com.vn/
