LATÊRANÔ VÀ NHỮNG ĐỀN THỜ
Sau khi Chúa Giêsu về trời,
với việc các thánh tông đồ nói riêng, các Kitô hữu đầu tiên nói chung, ra đi
truyền bá Tin Mừng, Hội Thánh bắt đầu hiện diện giữa lòng thế giới.
Thay vì đón
nhận sự hiện diện ấy, chính quyền đế quốc Rôma bắt đầu nghi kỵ và ác cảm. Gần
300 năm (từ những năm cuối thập niên 50 trải dài đến những năm 310), cuộc bắt
đạo lần lượt qua mười triều đại hoàng đế (khởi đi từ Nero đến Diokletian). Thế
nhưng, suốt 300 năm ròng rã phải sống chui nhủi trong những hang toại đạo,
những hốc đá, rừng rậm… như một thứ “Hội Thánh hầm trú”, vậy mà không một sức
mạnh của bạo quyền nào có thể đè bẹp đức tin, tưởng chừng quá non nớt, quá mới
mẽ của các Kitô hữu tiên khởi.
Đức tin có sức mạnh riêng, có lý
lẽ riêng, có sự sống riêng của nó. Sức mạnh, lý lẽ, cũng như sự sống riêng ấy
là một khối tinh thần. Khối tinh thần ấy không thuộc về lý trí, hay trí tuệ,
nhưng thuộc về huyền nhiệm thánh thiêng, một huyền nhiệm của trời cao (chứ
không phải của con người). Đã là sức mạnh của cả một khối tinh thần thuộc về
huyền nhiệm thánh thiêng, làm gì có bất cứ một sức mạnh nào khác có thể vượt
qua!
Ngay từ khởi đầu của Hội Thánh,
một đức tin xem ra chẳng đáng kể gì về bề dày thời gian, đã có thể lướt thắng
mọi trở ngại. Bởi thế, mãi cho đến hôm nay, đức tin ấy, một khối tinh thần
thuộc về huyền nhiệm thánh thiêng ấy, đã được tinh luyện hàng ngàn năm, chắc
chắn không dễ gì lay chuyển. Lịch sử vẫn còn đó, như dấu tích, như bằng chứng,
hơn nữa như bài học xác đáng cho con người thời đại…
Sau một thời gian quá dài, không
sao đổi dời lòng tin của các Kitô hữu, đến năm 313, hoàng đế Constantin ký sắc
lệnh Milan công nhận Kitô giáo là một tôn giáo hợp pháp trên đế quốc Lamã. Sau
thời gian đó, hoàng đế tiếp tục thực hiện một nghĩa cử đáng trân trọng: Ông
trao tặng Đức Thánh Cha Miltiad một cung điện lộng lẫy nằm trên đồi Coelius:
cung điện Latêranô ngày nay. Một thời gian không lâu sau đó, Đức Thánh Cha đã
cho xây bên cạnh cung điện này một Đại Thánh đường, đó là Đại Thánh đường
Latêranô. Và ngày 9. 1. 324, Đức Sylvester đã long trọng cung hiến Đại Thánh
đường này.
Ngay từ đầu, Thánh Đường Latêranô
được dâng kính Đấng Cứu Thế, với tước hiệu Vương Cung Thánh đường Chúa Cứu Thế.
Thế kỷ XII, nó cũng được dâng kính thánh Gioan Baotixita và thánh Gioan tông
đồ. Đại thánh đường Latêranô được xem là “Mẹ và là Đầu của mọi nhà thờ trên thế
giới”. Sở dĩ nhà thờ này có một chỗ đứng quan trọng trong Giáo Hội như thế là
vì bốn lý do:
- Đây là ngôi thánh đường đầu
tiên được công nhận trong đế quốc.
- Đây là nhà thờ đầu tiên trước
mọi nhà thờ trong Giáo Hội. Một ngôi nhà thờ mang nhiều ý nghĩa lịch sử: Trong
thời gian bị bắt đạo, Hội Thánh không thể xây một ngôi thánh đường nào. Các
thánh lễ và các buổi tụ tập cầu nguyện đều lén lút tổ chức trong các nhà tư,
trong các hang toại đạo, trên mộ các thánh Tử Đạo. Sau khi được chính quyền
công nhận, các tín hữu, từ chỗ lén lút bước vào xã hội công khai, Đại Thánh
đường đầu tiên này là nơi duy nhất và sang trọng nhất, để họ dâng kính
Thiên Chúa việc thờ tự của mình.
- Đây là Vương Cung Thánh đường
của giáo phận Rôma, có ngai tòa của Giáo hoàng.
- Hội Thánh chính là đền thờ của
Thiên Chúa, mỗi Kitô hữu như những viên gạch sống động đắp xây ngôi Đền Thờ Hội
Thánh. Vì ý nghĩa lịch sử lớn lao và có cả một bề dày hiện diện giữa lòng Hội
Thánh, Đại Vương Cung Thánh đường Latêranô là ngôi Đền Thờ được Hội Thánh chấp
nhận như một biểu trưng cho một ngôi Đền Thờ to lớn là chính Hội Thánh, nơi mà
Thiên Chúa trao tặng hết tình yêu của Người và ưa thích ngự vào.
Ngoài chính bản thân ngôi Đền thờ
Latêranô là Đại Thánh đường cổ xưa nhất, nơi đây còn có giếng rửa tội lâu đời
nhất của Rôma. Tại giếng rửa tội này, hàng ngàn tân tòng đã đến đây lãnh phép
rửa tội, nhất là trong các đêm vọng Phục Sinh. Cung điện Latêranô còn là nơi
hội họp của 250 Công Đồng, trong đó có bốn Công Đồng chung. Các Đức Giáo
hoàng đã cư ngụ tại đây trong hơn 1.000 năm, mãi cho đến thế kỷ XIV, Đức
Nicôlas V mới dời Giáo Đô về Vatican, cạnh đền thờ thánh Phêrô.
Qua các trận hỏa hoạn, động đất
và càn quét của man dân, của Đức, của Pháp… Đền thờ Latêranô phải tái thiết lại
nhiều lần. Ngày 28. 4. 1726, sau một công trình tái thiết lớn, Đức Thánh Cha
Bênêditô XIII đã thánh hiến lại và công nhận ngày 9. 11 hàng năm làm ngày lễ
tưởng niệm cung hiến Đại Thánh đường Latêranô.
Nhưng trong thánh lễ kỷ niệm cung
hiến Đền Thờ Latêranô hôm nay, Hội Thánh không dừng lại ở việc tưởng niệm một
lịch sử đã qua đi từ lâu. Nhưng qua việc tưởng niệm này, Hội Thánh muốn chúng
ta hướng tới sự tôn thờ một Ngôi Đền Thờ sang trọng, lớn lao, chất chứa mọi
ngôi đền thờ, và vượt trên mọi ngôi đền thờ, và mọi ngôi đền thờ dù theo nghĩa
hiện thực hoặc tinh thần, đều chỉ tìm thấy ý nghĩa của mình nơi Ngôi Đền Thờ
ấy. Đó chính là Ngôi Đền Thờ mang tên Giêsu Kitô. Vì chỉ có Chúa Kitô mới là
Đền Thờ đích thực như chính Người đã ám chỉ về mình trong bài Tin Mừng của lễ
Cung Hiến Đền Thờ Latêranô: “Các ông cứ phá hủy Đền Thờ này đi. Nội trong ba
ngày, Ta sẽ xây dựng lại”. Và lời này được thánh Gioan Tông đồ giải thích ở
cuối bài Tin Mừng: “Đền Thờ Chúa Giêsu muốn nói ở đây là chính thân thể Người”.
Mừng lễ cung hiến Đền Thờ Mẹ của
mọi ngôi nhà thờ vật chất, ta hướng về Ngôi Đền Thờ Rất Thánh là Chúa Kitô, để
nhận ra Người cũng chính là Ngôi Đền Thờ Mẹ của mọi ngôi đền thờ khác là chúng
ta. Ngôi Đền Thờ Mẹ rất Thánh ấy đã chấp nhận “hủy mình ra không”. Và chấp nhận
được “phá hủy” như thế, để nên nguồn lợi lớn lao cho mỗi ngôi đền thờ con của
Ngôi Đền Thờ Mẹ, là chính chúng ta: Người mang ơn cứu độ, mang lại sự sống
trường cửu cho ta.
Hiểu được ý nghĩa của bài học về
sự tự hiến nơi Chúa Giêsu như thế, đến lượt mình, bạn và tôi cũng hãy là những
người biết dùng tất cả tài năng, sức lực, sự khôn ngoan để chung tay xây dựng
cuộc đời, xây dựng Hội Thánh. Nếu một ngôi đền thờ vật chất bị phá hủy, nó chỉ
trơ lại một đống đổ nát. Nhưng nếu một ngôi đền thờ là chính mỗi con người biết
“phá hủy” và chấp nhận để cuộc đời “phá hủy” mình, nghĩa là biết chấp nhận tự
hiến, ngôi đền thờ ấy sẽ sinh ra không biết bao nhiêu lợi ích cho chính mình và
cho muôn người.
Lạy Chúa, Chúa đã chọn chúng con
như những ngôi đền thờ sống động, để cùng nhau xây nên một ngôi đền thánh vinh
hiển là Hội Thánh của Chúa. Xin cho chúng con biết cho đi chính bản thân để
phụng sự Chúa và phục vụ con người. Chỉ có cho đi trong tinh thần tự hủy, chúng
con mới có thể làm rạng danh Chúa và xứng đáng là những ngôi đền thờ có Chúa
ngự. Hay nói cho đúng, chỉ khi nào có Chúa ngự, con người chúng con mới xứng
đáng gọi là đền thờ.
LM VŨ XUÂN HẠNH
